Ze waren er klaar mee. Klaar met jarenlang werken onder slechte omstandigheden: werkplekken zonder ventilatie en lonen die werden berekend op basis van het gewicht van de gepelde uien in plaats van een eerlijk uurloon. Vijfenzestig vrouwelijke migrantenarbeiders uit Turkije eisten betere betaling, vaste werktijden en het recht op vakantie en ziekteverlof.
Met steun van Leyla İleri—zelf migrant van de eerste generatie en actief bij de Stichting Welzijn Buitenlandse Werknemers—sloten deze vrouwen zich aan bij de FNV Voedingsbond. Daarmee schreven ze geschiedenis: het was een van de eerste keren dat vrouwelijke migrantenarbeiders zich collectief organiseerden binnen een Nederlandse vakbond. Ze deden iets wat macht altijd hoopt te voorkomen: ze vonden elkaar.
In de OBA Hallen hangt nu een monumentaal wandkleed dat dit moment verbeeldt. Een indrukwekkend wandtapijt van zeven bij drieënhalve meter toont migrantenvrouwen die samenkomen en hun eigen geschiedenis schrijven. Op basis van archiefonderzoek heeft Belit sağ de verhalen samengebracht en het wandkleed ontworpen, in nauwe samenwerking met curator Katia Krupennikova die de tentoonstelling mee vormgaf.
Het kleed hing eerst bij Framer Framed in Amsterdam-Oost, waar in de jaren 80 en 90 de ATKB actief was, en hangt nu in Amsterdam-West in de bibliotheek in De Hallen, waar in diezelfde periode de MVVN haar basis had. Het nodigt bezoekers uit om na te denken over bestaanszekerheid, migratie en strijd en over wat generaties van elkaar kunnen leren. Zo legt het wandkleed een lijn tussen verschillende gemeenschappen: een verbondenheid via verbeelding en gedeelde herinneringen.
In de bibliotheek wordt het een uitnodiging aan iedere bezoeker om stil te staan bij bestaanszekerheid, migratie en strijd en bij de vraag wat generaties van elkaar kunnen leren. Het werpt nieuwe perspectieven op hoe we denken en praten over archief en migratiegeschiedenis: wie krijgt een plek in het archief, wie verdwijnt uit beeld en door welke keuzes gebeurt dat?
Het wandkleed corrigeert ook hardnekkige clichés. Migrantenvrouwen waren geen passieve volgers van ‘de gastarbeider’, maar mensen met eigen belangen, eigen organisatiekracht en eigen strijd. Het laat ook zien hoe gelaagd identiteit is: tegelijk arbeider en migrant, vrouw en activist, op de werkvloer en thuis.
Dat is precies waarom dit beeld ertoe doet. Niet om vrou
wen tot heldinnenmythes te verheffen, maar om hun geschiedenis serieus te nemen, zichtbaar te maken en mee te laten tellen in het verhaal dat Nederland over zichzelf vertelt.
Ga kijken. Bezoek het wandkleed en neem de tijd om het van dichtbij te bekijken.
Het wandkleed is tot eind maart te zien in de OBA in de Hallen.
