Amsterdam telt ruim zevenduizend straten. Nog geen 250 daarvan zijn vernoemd naar vrouwen. Honderd zijn er nu opgenomen in een boek. De Westkrant loopt met schrijfster Aoife Fleming langs enkele vrouwen van West.
Fleming (28), in het dagelijks leven adviseur klimaatactie bij het ministerie van Financiën, kwam op het idee voor haar boek toen ze vorig jaar naar de stad verhuisde, naar de Blancefloorstraat. Veel straten in dat deel van Bos en Lommer hebben een bord met uitleg over naar wie ze zijn vernoemd, maar Blancefloor niet.
Wandelroute
Fleming wilde weten wie Blancefloor was (een vrouwelijk personage uit een middeleeuws liefdesepos) en begon al snel ook informatie te verzamelen over andere naar vrouwen vernoemde straten die ze tegenkwam. Het resultaat is Vrouwen van Amsterdam. De opgenomen straten zijn geordend naar stadsdeel en voor elk stadsdeel stippelde Fleming een wandelroute uit langs een aantal straten.
Eerste moderne roman
“Het lijkt mij leuk als mensen met het boek in de hand door de stad wandelen”, zegt Fleming op het Bellamyplein. Het plein is weliswaar niet vernoemd naar een vrouw, maar biedt uitzicht op de Elisabeth Wolffstraat en de Agatha Dekenstraat. De twee vrouwen woonden samen en schreven samen boeken, waaronder Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, dat geldt als de eerste moderne Nederlandse roman. “Ze hadden een innige relatie en hier hebben ze twee straten vlak naast elkaar”, zegt Fleming.
Minder herkenbaar
Het zijn straten die duidelijk herkenbaar zijn als naar vrouwen vernoemd. Maar het leukste aan Flemings boek zijn misschien wel de straten die dat niet zijn. Neem de Van Reigersbergenstraat (Maria van Reigersberch was de echtgenote van Hugo de Groot en bedacht de list met de boekenkist). Of de Majoor Fransweg, vernoemd naar de vrouwelijke hoofdpersoon uit de gelijknamige roman van Bosboom Toussaint.
En ja, ook dat was een vrouw, Anna. Een groot bord op de hoek met de Bilderdijkstraat laat daarover geen twijfel bestaan, maar geeft verder geen uitleg. “Dat kan echt beter”, zegt Fleming, die pleit voor borden bij alle vrouwennamen. Zondag 8 maart, Internationale Vrouwendag, overhandigt ze haar boek aan burgemeester Femke Halsema. “Dan zal ik dat zeggen. En dat er meer straten naar vrouwen moeten worden vernoemd. Er is ook geen enkele straat die de naam draagt van een Turkse of Marokkaanse vrouw.”
Activisme
Vrouwengeschiedenis is in West overigens niet alleen literaire geschiedenis. Er zijn ook straten vernoemd naar vrouwen die zich hebben ingezet voor vrouwenrechten, zoals het Jeltje de Bosch Kemperpad en de Hannie Dankbaarpassage, in de Hallen (waar donderdag de tentoonstelling Strijdbare vrouwen in Amsterdam-West opent).
De meeste activistische vrouwen kom je echter tegen in Nieuw-West, vertelt Fleming. Dat is ook het stadsdeel met de meeste straten vernoemd naar vrouwen (78). “Misschien omdat het nieuwer is, dat ze met hun tijd zijn meegegaan.”
Vrouwen van Amsterdam. Wandelen in de voetsporen van 100 vrouwelijke pioniers, van Aoife Fleming is verschenen bij uitgeverij Spectrum en verkrijgbaar in de boekhandel. Prijs 21.99 euro.
